‘Zijn’ in combinatie met andere woorden:

Suki desu = ik hou van je (werkwoord ‘houden van’)
Takai desu = duur (werkwoord ‘duur zijn’)
Tenki desu = onbewolkt, zonnig / zonneschijn / wolkeloos zijn.

ik hou van jou (tegenwoordige tijd, toekomstige tijd & gewoonte) = suki desu,
ik hou niet van je = suki dewa arimasen
ik hield van je = suki deshita
ik hield niet van je = suki dewa arimasen deshita

Eten
Tabemasu = eten
Tabemasen = niet eten
Tabemashita = (ik) heb gegeten / ik at
Tabemasen deshita = ik heb niet gegeten / ik at niet

Drinken
Nomimasu = drinken (laatste u niet uitspreken, dus het klinkt als ‘nomi mass’)

Kopen
Kaimasu = kopen
Kaimasen = niet kopen
Kaimashita = kocht / (Ik heb) gekocht
Kaimasen deshita = niet hebben gekocht / ik heb niet gekocht

Gaan
Ikimasu = gaan / ik ga. (weg)gaan (spreek uit: ikimass)
Ikimasen = niet gaan / ik ga niet
Ikimashita = gegaan / ik ben (wel) gegaan
Ikimasen deshita = (ik ben) niet gegaan

Komen
Kimasu = komen (spreek uit: kimass)

Terugkeren
Kaerimasu = teruggaan / terugkomen / terugkeren. (spreek uit: ka-eeh-ri-mass)

Uitgangen voor de andere werkwoorden:

…. masu = wel, tegenwoordige tijd
…. masen = niet, tegenwoordige tijd
…. mashita = wel, verleden tijd
…. masen deshita = niet, verleden tijd

Voor de ‘logica’ in het vervoegen van het werkwoord naar de –te vorm, zie de aantekeningen van les 15 (en 14).

oboete imasu = je herinneren ((aan het uit je hoofd leren))
oboemasu = uit je hoofd leren

Shookai = voorstellen
Go shookai shimasu = netjes voorstellen. (shimasu is ‘doen')

benkyuu shimasu = studeren

Een zelfstandig naamwoord met ‘shimasu' erachter wordt een werkwoord. Wordt meestal gebruikt als er oorspronkelijk geen (werk)woord voor was in het Japans.

Kaze o hikimashita = verkouden zijn

Hanashimasu = praten

Dekimasu ka = kan jij dat?

Kashimasu = uitlenen (to lend)
Karimasu = lenen (to borrow)

'te' vorm

Misemasu = laten zien
Misete kudasai = Laat u mij dat aub zien

Misete is een vervoeging van het werkwoord wat aan de basis staat van misemasu. Mise + te is de vervoeging die je voor “werkwoord + kudasai” gebruikt.
Het weglaten van –masu en dat vervangen door –te werkt echter alleen bij regelmatige werkwoorden! Welke dat zijn, leren we later, maar werkwoorden waarbij de laatste letter voor –masu een ‘e' is, Zijn altijd regelmatig, bv. Misemasu (misete kudasai) & Tabemasu (tabete kudasai)

De werkwoorden ‘ikimasu', ‘kimasu' en ‘kaerimasu' kennen we. (Zie les … )

Shite = de ‘te' vorm van het werkwoord ((??))

De ‘te' vorm van een werkwoord is vergelijkbaar met de ‘ing' vorm van een werkwoord in het Engels: het geeft aan dat je op dat moment die actie aan het doen bent.

Ook: de ‘te' vorm + kudasai = een vriendelijk verzoek om (het werkwoord) te doen.

Tot nu toe hadden we werkwoorden alleen vervoegd op deze manier:
Stam + masu = wel, tegenwoordige tijd
Stam + masen = niet, tegenwoordige tijd
Stam + mashita = wel, verleden tijd
Stam + masen deshita = niet, verleden tijd

Hoe kunnen we zelf de ‘te' vorm maken?

‘ Shimasu' , het werkwoord ‘ doen' , is gewoonlijk een super-onregelmatig werkwoord, maar in dit geval kunnen we het als voorbeeld gebruiken. Haal dus het ‘masu' gedeelte ervan af, en zet ‘te' ervoor in de plaats.
Shite = (ik ben) aan het doen

Niet vergeten:
arimasu = zijn (gebruik voor dingen)
imasu = zijn (gebruik alleen voor mensen en dieren)

Logica: als een stam eindigt op een i, dan eindigt de ‘te' vorm op ‘ite'.

Werken = hakakimasu
Hataraite = de -te vorm van hatarakimasu (werken).
Hataraite imasu = … (aant van Jan-Pieter:) Hataraite is Hataraite imasu = ik (jij/hij/etc) ben aan het werken.

Lezen = yomimasu (ook een regelmatig werkwoord)
te-vorm = yonde (?)

De ‘mi' in yo mi masu, en de ‘bi' en de ‘ni' in vergelijkbare werkwoorden (zie hiragana tekens?) worden vervangen door ‘nde' om er er de ‘te' vorm van het werkwoord van te maken. Geloof ik.

Utaimasu = zingen (Spreek uit: oe-tah-ie-masoe)
Utatte = de ‘te' vorm van zingen. Dit is dus anders omdat er twee klinkers achter elkaar staan in de stam.

Werkwoorden die eindigen op ‘chimasu' of ‘rimasu' (bv: kaerimasu), daarvan eindigt de ‘te' vorm op ‘kaette'.

Machimasu = wachten
Matte = de ‘te' vorm van wachten Een uitroep ‘matte!” betekent ‘wacht!'. “Matte o” = wacht op mij!

Michimasu = vasthouden.
Motte = de ‘te' vorm van vasthouden. (motte kudasai = houdt mij alsjeblieft vast)

Hanashimasu = spreken, praten.
Omdat die stam op ‘shi' eindigt is het regelmatig. Dus: De ‘te' vorm = hamashite

Sagashimasu = zoeken
‘te' vorm = sagashite

shimasu =
‘te' vorm = shite

kimasu =
‘te' vorm = kite

Enige uitzondering : ikimasu. De ‘te' vorm daarvan is ‘itte' ipv iite. Spreek ‘itte' uit als “ieie-teh”.

In les 15 wordt het wel duidelijk uitgelegd.

'-ni' = "om te ..."

Als je het ‘masu' deel van die drie werkwoorden af haalt en er ‘ni' voor in de plaats zet krijg je het woordt komen/gaan/terugkeren om te eten . Dus:

Ikini = gaan om te eten ((??))
Kini = komen om te eten ((??))
Kaerini = terugkeren om te eten.

BV: ik ga naar Amsterdam om (er) te drinken = Amsterdam e nomi ni ikimasu

Om te eten (?)

De werkwoorden ‘ikimasu', ‘kimasu' en ‘kaerimasu' kennen we. Als je het ‘masu' deel van die drie werkwoorden af haalt en er ‘ni' voor in de plaats zet krijg je het woordt komen/gaan/terugkeren om te eten . Dus:
Ikini = gaan om te eten ((??))
Kini = komen om te eten ((??))
Kaerini = terugkeren om te eten.

Oefenzin: ik ga naar Amsterdam om (er) te drinken = Amsterdam e nomi ni ikimasu

De ‘kunnen' vorm van een werkwoord

Om te vragen of je iets kan, gebruik je een vervoeging van het betreffende werkwoord.
Voorbeeld: Lezen = yomimasu.
De i voor ‘masu' in yomimasu geeft aan dat het een onregelmatig werkwoord is. Om van onregelmatige werkwoorden de ‘kunnen' vorm te maken, verandert deze i in een e.

Kun je lezen? = yom e masu ka
Ik kan lezen = (watashi wa) yom e masu.

Meer voorbeelden:
Ik kan springen = (watashi wa) tab e masu
Ik kan luisteren = kikemasu
Ik kan praten = hanashemasu
Koko de machemasu ka ((??)) = kan je hier wachten
Kan je kopen? = kaemasu ka

Hitori de = alleen
Hitori de kaeremasu ka = kan je alleen teruggaan?

Voor regelmatige werkwoorden geld een andere regel. Om van regelmatige werkwoorden de ‘kunnen' vorm te maken, haal je het ‘masu' gedeelte er af en zet er ‘raremasu' voor in de plaats.

Voorbeeld: Tabemasu = eten
Taberaremasu = kunnen eten / ik kan eten.
Sushi o taberaremasu ka = kan je sushi eten?
Mimasu = Kijken
Miraremasu ka = kun je kijken?

Opletten: er is zijn verschillende werkwoorden voor ‘actief (naar iets of iemand) luisteren' en het passieve ‘horen', zoals je een vliegtuig over hoort komen.
Kiki masu
Kike masu
Kikaemasu = spontaan, dus horen
Mimasu = miraremasu miemasu = luisteren = actief. ?

Een uitzondering:
Kimasu = komen
Koraremasu = kunnen komen
Koremasu = (betekent ook) kunnen komen, maar dan spreektaal. Je kan kiezen welke je gebruikt. Komen is altijd een onregelmatig werkwoord!

2 e uitzondering:
Shimasu = doen
Wordt: dekimasu
Kun je? = dekimasu ka. Hier is het hele woord dus veranderd!

Van ‘desu' is er geen ‘kunnen' vorm. ‘desu' is eigenlijk geen echt werkwoord. Het wordt alleen gecombineerd met zelfstandige naamwoorden of een bijvoegelijk naamwoord (adjective).

De gebiedende wijs:

De gebiedende wijs van Shimasu = shiro
De gebiedende wijs van Tabemasu = tabero.
(kimasu à kiro) (of ‘koi' ? )

DUS: de gebiedende wijs = stam + ro.

MAAR: mannen mogen sneller de gebiedende wijs gebruiken dan vrouwen. Als vrouwen dat doen is het snel ordinair.

Eten:
onaka ga sukima shita = “buik is leeg geworden” / ik heb honger.
Densha ga sukimashita = de trein is leeg (geworden)
Nodo ga kawaki mashita = keel is droog geworden / ik heb dorst
Onara ga suki masu = ik begin honger te krijgen
Nodo ga kawaki masu = ik begin dorst te krijgen